De basis voor deze controles ligt in de bestuurlijke toezichthoudende bevoegdheden zoals vastgelegd in de Algemene wet bestuursrecht, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (WABO) (artikel 5.10), de Woningwet (artikel 92), het Bouwbesluit en de Wet Milieubeheer (artikel 18.4).
Vanuit de gemeente is het mogelijk om een controle in een bedrijf uit te voeren op basis van de bevoegdheden zoals genoemd in de WABO en de Wet Milieubeheer. Echter, om de belangrijkste overtredingen met betrekking tot opslag vast te stellen, is het noodzakelijk om externe hulpmiddelen te gebruiken voor een effectieve controle. In dit kader is het inzetten van getrainde detectiehonden voor het opsporen van gevaarlijke stoffen zoals vuurwerk/vuurwapens en explosieven, drugs (grondstoffen) en geld een goede optie. Deze honden geven een duidelijk signaal aan hun begeleider zodra ze de geur van de genoemde stoffen (of componenten daarvan) waarnemen, wat een sterke indicatie kan zijn voor de aanwezigheid van verdachte goederen zonder dat deze eerst geopend hoeven te worden.
Het individueel controleren van deze goederen vergt aanzienlijke tijd en capaciteit en zou leiden tot verstoring van de bedrijfsvoering, zelfs na de controle. Daarom wordt ervoor gekozen om gebruik te maken van getrainde honden van een gespecialiseerd bedrijf die via reuksporen snel en efficiënt de aanwezigheid van contant geld en componenten van drugs kunnen detecteren. Op deze manier wordt de controle tot het hoogst noodzakelijke beperkt.
Wanneer een van deze verdachte goederen bevestigd wordt aangetroffen in het bedrijf, zal de gemeentelijke toezichthouder hiervan melding maken bij de politie. Het aantreffen van deze goederen kan niet alleen wijzen op overtredingen van wettelijke voorschriften, maar ook op mogelijke overtredingen van bijvoorbeeld de Opiumwet en de Wet Wapens en Munitie, wat duidt op activiteiten uit het criminele circuit. De politie en het Openbaar Ministerie zullen dan een vervolgonderzoek uitvoeren op basis van een strafrechtelijk opsporingsonderzoek.
Indien mogelijk zal de gemeente een bestuursrechtelijk instrument inzetten om de overtreding te doen beëindigen, in lijn met de Landelijke Handhavingsstrategie die zowel bestuursrechtelijke als strafrechtelijke maatregelen omvat
